Phải xem tái cấu trúc là một sản phẩm chiến lược
- Tái cơ cấu nền kinh tế là sẽ phải thay đổi cái cũ bằng cái mới phù hợp hơn. Vậy theo ông, cái mới đó sẽ phải như thế nào ?
- Để tái cơ cấu thành công thì phải thoát khỏi cơ cấu cũ, chuyển sang cơ cấu mới ưu việt hơn. Nhưng cái cơ cấu mới thế nào thì đến giờ vẫn chưa có hình dung thực sự rõ ràng. Hiện nay, chúng ta vẫn đang trong quá trình thiết kế. Theo tôi, về nguyên tắc, nhận diện tái cấu trúc (TCC) phải xem như một sản phẩm chiến lược, chứ không phải là sản phẩm của một quá trình chỉnh sửa lặt vặt, cũng không phải là tân trang hay "mông má". Ở đây, sản phẩm chiến lược bao hàm hai nội dung: một là bảo đảm nền kinh tế có thể gia nhập được vào chuỗi giá trị gia tăng toàn cầu với năng lực ngày càng tăng lên. Hai là bản thân Việt Nam không rơi vào bẫy thu nhập trung bình, như đã từng rơi vào bẫy thu nhập thấp mà chúng ta vừa thoát ra được. Vậy nên phải đặt ra mục tiêu: TCC để Việt Nam có một hệ thống kinh tế giúp mình vận động, không rơi vào bẫy thu nhập trung bình đó.
- Vậy nhận diện chân dung các bộ phận cấu thành đó như thế nào?
- Có 3 lớp nhận diện. Về cơ cấu ngành, Việt Nam phải định nghĩa cơ cấu ngành trong tương lai như thế nào, sản xuất sản phẩm gì, chứ không thể nói chung chung. Về cơ cấu vùng, các vùng kinh tế của nước ta với đặc sắc riêng được nhận diện sẽ phát triển ra sao trên bản đồ thế giới? Và quan trọng là các lực lượng chủ thể sẽ đóng vai trò gì, và làm thế nào trong đó? Vì hiện nay, đang có chuyện lộn xộn giữa vai trò của các chủ thể trong nền kinh tế. Cho nên, TCC là làm thế nào để khu vực kinh tế nhà nước làm đúng chức năng, vai trò của mình trong kinh tế thị trường.
Hiện nay, do chưa có cơ chế giám sát nên các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) đảm nhận nhiều lĩnh vực quan trọng, đặc biệt là liên quan đến an ninh quốc gia như điện, than, dầu khí… Hoặc một số lĩnh vực sản xuất hàng hóa công mà tư nhân không muốn làm hoặc họ chưa có điều kiện để làm. Trong giai đoạn tới, nhà nước sẽ chuyển giao cho tư nhân làm một số lĩnh vực và nhà nước giám sát, tức là bắt đầu định vị lại chức năng của nhà nước và tư nhân. Chính phủ cũng thay đổi cấu trúc quản trị để làm cho việc sử dụng các nguồn lực theo đúng cơ chế thị trường và hiệu quả hơn.
Còn khu vực FDI cũng phải thay đổi đầu tư chiến lược, để không phải là đi thu hút trăm thứ vào, hay dùng lợi thế lao động rẻ để thu hút. Đồng thời phải cấu trúc lại hệ thống tài chính ngân hàng cho đúng chức năng nhiệm vụ.
Đó là chân dung TCT đang được thiết kế, đòi hỏi phải quyết tâm làm bài bản, có hệ thống. Nhưng tôi thấy có lẽ rất khó làm, vì nó đòi hỏi trí tuệ rất lớn, tầm nhìn mới, không chỉ hô hào, quyết tâm suông.
- Nhưng làm thế nào để đưa DNNN về đúng chức năng khi mà lợi ích nhóm đang chi phối quá lớn ?
- Mục tiêu lớn nhất của 1 trong 3 trụ cột TCT nền kinh tế là đưa DNNN trở về đúng chức năng của mình. Hiện chúng ta đang TCC trong điều kiện kinh tế khó khăn, nhưng cũng có cái dễ, cái khó. Chính phủ đã chọn 3 lĩnh vực để TCC, là: đầu tư, trọng tâm là đầu tư công; DNNN, trọng tâm là tập đoàn, tổng công ty; hệ thống tài chính ngân hàng, trọng tâm là ngân hàng thương mại. Ba lĩnh vực này đều gắn với phạm vi nhà nước có thể ban hành những chính sách tác động trực tiếp, nghĩa là nhà nước có thể can thiệp rất nhanh và mạnh, nhưng phải chọn làm những việc làm được ngay và dễ làm để làm luôn, tạo niềm tin nhà nước đang hành động thực sự.
Phương Trà ( Báo Đất Việt )